« پردهء نقاشى » ، حتى « شانه » و « مسواك » ، به همان حالت آن عصر باقى بود . هيچ كدام را از جائى به جاى ديگر نقل نكرده بودند . وضع عمارت آن زمان ، تقريبا با اين عصر تفاوت زيادى ندارد . فرقى كه دارد ، حالا عمارات را پنج شش طبقه مىسازند و اين عمارات از سه طبقه بيشتر نبودند . اكثر ستون‌ها ، سنگ « سماق » و « يشم » اند ، و بخارىها « سنگ آلاباستر » ، « 1 » كه نوعى است از مرمر بسيار نفيس . بعد از تماشاى مفصل بيرون آمده ، رفتيم [ به ] مهمان‌خانه براى نهار . در راه ، از پهلوى عمارتى گذشتيم ، كه بسيار باصفا بود . حوض‌هاى فوّاره‌دار داشت . شش هفت ذرع مىجست . گفتند : هروقت امپراتور [ به ] شكار مىروند ، اين‌جا رفع خستگى مىكنند . هميشه « تفنگ » و « قشنگ » و غيره ، در اين‌جا موجود است . خلاصه ، رفتم [ به ] مهمان‌خانه . نهار خوبى صرف شد . بعد از غذا ، رفتيم [ به ] « عمارت سان‌سوسى » « 2 » اين‌جا هم اتاق‌ها پر از اسباب نفيس و در و ديوار مملو از پرده‌هاى كار استادان ماهر بود . رخت‌خوابى كه « فردريك » روى آن وفات كرده بود ، در يكى از اتاق‌هاى اين عمارت بود . به همان حالت نگاه داشته بودند . ساعت مجلسى كوچكى ديده شد ، كه كار نمىكرد . مترجمى كه همراه بود ، گفت : وقتى كه « فردريك كبير » وفات كرد ، اين ساعت از كار افتاد . تاكنون همين‌طور مانده [ است ] . خيلى تعجب كردم كه نبايد صحيح باشد ، ولى او اصرار داشت كه سند صحيح براى استدلال اين مسئله در دست است . از اين‌جا بيرون آمده ، رفتيم به « نيوپالس » ، « 3 » يعنى « عمارت جديد » . چيز تحفه و نغزى كه در اين عمارت ديده شد ، تالارى بود وسيع [ كه ] در و ديوار و سقف آن را به

--> ( 1 ) . مرمر سفيد ، رخام گچى ( Alabaster ) . ( 2 ) . ناصر الدين شاه قاجار ، روز 5 ربيع الثانى 1290 ه . ق . به آنجا سفر كرده و مىگويد : « سوار كالسكه شده ، رفتيم به عمارت سان‌سوسى ( Sans Souci ) ديدن ملكه قديم . . . اين عمارت مخصوص فردريك كبير است . اتاقى كه همان‌جا مرده است ، ديده شد . صندلى كه روى آن فوت شده ، ميز تحرير ، ساعت مجلسى ، ساير اسباب فردريك همه آنجا بود . » ( سفرنامه ناصر الدين شاه ، 48 ) ( 3 ) . New Palace .